Hoe zit het precies met crypto en belasting in box 3? De Nederlandse regels voor belasting over crypto gaan de komende jaren behoorlijk veranderen, maar hoe het er allemaal precies uit gaat zien is nog heel erg onduidelijk. Het kabinet is nog druk bezig om een definitieve versie op te stellen, maar het kan eigenlijk nog alle kanten op.
Het lijkt er gelukkig op dat de plannen voor een brede vermogensaanwasbelasting niet doorgaan, maar dat deze er alleen voor crypto juist wel zal komen. Een uitermate slecht plan, als je het mij vraagt. De situatie is in ieder geval nog erg onduidelijk.
Maar wat is nu wel bekend en wat is de stand van zaken? Wat is eigenlijk het verschil tussen vermogensaanwasbelasting en vermogenswinstbelasting? Ga je meer betalen en zo ja, hoeveel?
Hoe betaal je nu belasting over crypto?
Om te begrijpen waarom er zoveel discussie is, moeten we eerst kijken naar de huidige situatie. Crypto valt in Nederland gewoon in de voor veel mensen wel bekende box 3. Je moet de waarde van je bitcoin, ethereum en andere cryptovaluta opgeven als onderdeel van je vermogen. De Belastingdienst rekent daarbij met de waarde van je crypto op 1 januari om 00.00 uur.
Fictief rendement
In 2026 werkt box 3 nog grotendeels met een fictief rendement. Crypto valt daarbij onder beleggingen en andere bezittingen. Voor deze categorie gebruikt de Belastingdienst in 2026 een fictief rendement van 6 procent. Over het berekende voordeel uit sparen en beleggen geldt vervolgens een belastingtarief van 36 procent. Het heffingsvrije vermogen is in 2026 €59.357 per persoon.
36 procent belasting
Dat betekent overigens niet dat je over je volledige cryptovermogen 36 procent belasting betaalt. Eerst wordt gekeken naar je totale box 3-vermogen en het heffingsvrije vermogen. Heb je bijvoorbeeld €50.000 aan bitcoin en verder geen ander box 3-vermogen, dan betekent dat niet automatisch dat je over €50.000 belasting betaalt.
Video Corné
In de video hieronder vertelt Corné je alles over de laatste stand van zaken rond de nieuwe box 3-regels en wat dit voor jou en crypto betekent.
Minder belasting betalen dankzij tegenbewijsregeling
Het huidige systeem is nog ingewikkelder geworden door de uitspraken van de Hoge Raad over box 3. Als je werkelijke rendement namelijk lager is dan het rendement waarmee de Belastingdienst rekent, kun je gebruikmaken van de Wet tegenbewijsregeling box 3. De Belastingdienst vergelijkt dan het fictieve rendement met je werkelijke rendement en gebruikt het voor jou voordeligste bedrag.
Van fictief naar werkelijk rendement
Bij crypto betekent werkelijk rendement in grote lijnen dat gekeken wordt naar de daadwerkelijke waardeverandering van je cryptoportefeuille. Een daling van de waarde betekent dan dat je minder belasting hoeft te betalen. Dat is vooral interessant in een bearmarkt.
Stel dat je op 1 januari €100.000 aan crypto hebt en de waarde aan het einde van het jaar nog maar €70.000 is. Dan kan het werkelijke rendement aanzienlijk lager of zelfs negatief zijn dan het fictieve rendement van 6 procent.
Wat gaat er in 2027 gebeuren?
Het klinkt misschien nog ver weg, maar over drie maanden zitten we alweer in 2027. Het kabinet heeft na veel protest over een mogelijke vermogensaanwasbelasting (waarover zometeen meer) vorige maand nagedacht over een andere invulling van de belasting in box 3. Een van de opvallendste voorstellen is om het heffingsvrije vermogen waar ik net over schreef bijna te halveren: van €59.357 in 2026 naar €30.846 per persoon in 2027. Voor fiscale partners zou dat €61.692 worden.
Tussenstap: Fictief rendement stijgt in 2027 met 1,5%
Ook het fictieve rendement voor overige bezittingen gaat volgens het huidige voorstel omhoog. Dat stond op 6,37 procent, maar het kabinet heeft daar vervolgens nog 1,5 procentpunt bovenop gezet. Daardoor komt het voorgestelde percentage voor 2027 uit op 7,87 procent. Crypto valt daaronder. Je gaat in 2027 dus eerder én een hoger percentage belasting betalen.
Wel belangrijk: dit zijn plannen en wijzigingen die nog door het parlementaire proces moeten. De regels voor 2027 liggen op dit moment dus nog niet volledig vast.
De grote verandering komt dan vanaf 2028
Eigenlijk is 2027 een soort tussenjaar. De grootste verandering komt vanaf 2028. Het kabinet wil vanaf dat jaar overstappen naar een systeem waarbij veel meer wordt gekeken naar het werkelijke rendement op vermogen. Het oorspronkelijke wetsvoorstel ging daarbij uit van een vermogensaanwasbelasting.
Rekenvoorbeeld
Dat klinkt ingewikkeld, maar het principe is vrij simpel. Stel dat je op 1 januari €100.000 aan bitcoin hebt. Aan het einde van het jaar is die bitcoin €150.000 waard.
Bij een vermogensaanwasbelasting wordt de waardestijging van €50.000 in principe gezien als rendement, dus óók als je helemaal niets hebt verkocht. Je hebt dus geen €50.000 op je bankrekening ontvangen, maar op papier ben je wel €50.000 rijker geworden.
Soms ook belasting betalen na daling van de waarde
En daar betaal je dan 36% (€ 18.000) belasting over, zelfs als je nog helemaal niets hebt verkocht. Soms zou je dan zelfs een deel van je portfolio moeten verkopen, alleen al om de belasting te betalen.
En wat als de waarde van diezelfde portfolio met 50% daalt naar € 75.000? Dan moet je die belasting nog steeds betalen. En daar zit precies het grote probleem met de vermogensaanwasbelasting.
Vermogensaanwasbelasting of vermogenswinstbelasting? Wat is het verschil?
De twee begrippen worden vaak door elkaar gehaald. Bij een vermogensaanwasbelasting wordt de jaarlijkse waardestijging belast. Je kunt dus belasting moeten betalen over winst die je nog niet hebt gerealiseerd door te verkopen.
Bij een vermogenswinstbelasting wordt juist gekeken naar de winst die je daadwerkelijk realiseert, dus pas wanneer je een belegging verkoopt.
Je koopt bitcoin voor €100.000 en een jaar later is de waarde verdubbeld naar € 200.000 waard. Je verkoopt niets. Bij een vermogensaanwasbelasting betaal je dan €36.000 over je waardestijging, zelfs als je niet verkoopt. Bij een vermogenswinstbelasting betaal je dus alleen als je die €100.000 papieren winst ook echt hebt verzilverd. En dat maakt een groot verschil.
Voorstel aangepast, maar nu grote chaos voor crypto
De oorspronkelijke plannen waren om met een vermogensaanwasbelasting te gaan werken, maar die plannen stuitten (wat mij betreft terecht) op grote kritiek en verbazing over de hele wereld. Inmiddels heeft het kabinet de plannen aangepast. Voor onder meer aandelen, obligaties en opties, wil men vanaf 2028 nu juist een vermogenswinstbelasting invoeren.
Dus pas betalen op het moment waarop de winst wordt gerealiseerd. Maar crypto is juridisch niet automatisch hetzelfde als een aandeel of obligatie. En daardoor ontstaat nu een bijzondere situatie.
Over (papieren) cryptowinst wél vermogensaanwasbelasting
Volgens de huidige plannen vallen onder meer aandelen, obligaties en opties (gezien als financiële instrumenten) vanaf 2028 onder de vermogenswinstbelasting. Voor veel andere soorten vermogenswinsten blijft de vermogensaanwasbelasting voorlopig wél bestaan.
En pas vanaf 2030 zou er dan een volledige overgang komen naar een vermogenswinstbelasting voor alle soorten vermogen. Dus ja: crypto kan nog steeds worden belast over papieren winst.
Waarom wordt crypto niet gewoon als een aandeel behandeld?
Het probleem is dat bijvoorbeeld een aandeel wordt gezien als een duidelijk financieel instrument. Bitcoin of altcoins bezit je daarentegen rechtstreeks. Je hebt namelijk geen aandeel in Bitcoin en ook geen obligatie van Bitcoin. De overheid deelt in op verschillende categorieën. En het gevolg is nu dat crypto voorlopig niet automatisch meeverhuist naar de vermogenswinstbelasting die vanaf 2028 voor financiële instrumenten wordt voorgesteld.
Waarom is er zoveel onduidelijkheid?
Omdat box 3 de afgelopen jaren meerdere keren is veranderd. Eerst was er het oude systeem met fictieve rendementen. Daarna kwamen uitspraken van de Hoge Raad en de mogelijkheid om werkelijk rendement aan te tonen. Vervolgens kwam er een nieuw wetsvoorstel voor werkelijk rendement vanaf 2028.
Dat wetsvoorstel werd in februari 2026 door de Tweede Kamer aangenomen. Daarna besloot het kabinet dat het opnieuw aangepast moest worden. In september en oktober 2026 zijn daar vervolgens weer nieuwe voorstellen bovenop gekomen.
Conclusie: Moet je nu je crypto verkopen?
Nee, alleen vanwege de veranderende belastingregels is het verstandig om niet zomaar dit soort drastische conclusies te trekken. Een groot deel van de plannen voor 2027 en 2028 staat nog ter discussie.
Volg de ontwikkelingen goed, houd je administratie met al je aan- en verkopen actueel en houd er rekening mee dat de regels de komende jaren nog meerdere keren kunnen veranderen. Er is een grote kans dat de vermogensaanwasbelasting alsnog niet doorgaat, zeker als het gaat om een periode van twee jaar.
Crypto kopen of traden?
Crypto kopen of traden doe je eenvoudig met hefboom van 1 tot wel 100X op Bitcoin of honderden altcoins via Blofin. Maak via de knop hieronder gratis een account aan en je bent binnen no-time aan de slag.